غلط ننویسیم، بها دادن، ب

بها دادن

بها به معنی «قیمت» است و بها دادن یعنی «قیمت را پرداختن»: «فرمود تا دو برۀ فربه یکسان آوردند و هر دو را بها دادند: یکی از وجه حلال، دیگر از حرام» (اسرارالتوحید، 111). بنابراین اگر گفته شود: «در جامعۀ ما به مصرف انرژی بها داده نشده است» (رادیو ایران، ساعت 8 و 58 دقیقۀ روز 65/09/18 معنایی جز این نمی دهد که «مصرف انرژی برای برای جامعۀ ما مفت تمام شده است» یا چه بسا «افراد جامعۀ ما بهای انرژی مصرفی خود را نپرداخته اند». اما غرض گوینده فقط این بوده است که «در جامعۀ ما به مصرف انرژی اهمیت کافی نداده اند». بها دادن در فارسی هرگز به معنای «اهمیت دادن» نبوده است. جمله هایی مانند «ما به تکامل تاریخی بشر بها می دهیم» و «نباید به سخن این یاوه گویان بها داد» که این روزها فراوان شنیده می شود تقریباً بی معنی است. در سال های اخیر ترکیبات غلط دیگری نیز از روی بها دادن ساخته اند، مانند پر بها دادن و کم بها دادن. مثلاً می گویند: «هنرمندان به ابداع و ابتکار پر بها می دهند».

برای بیان این معنی در فارسی معادل های فراوانی بوده و هست و همیشه می توان آن ها را به کار برد، مانند ارزش نهادن، ارج گذاشتن، اهمیت دادن، اعتبار قایل شدن، مهم شمردن، قدر شناختن، وقع نهادن و جز این ها. در متون کهن، وزن نهادن نیز به همین معنی به کار رفته است: «از آن زندگانی که در فراق دوستان گذرد چه لذت توان یافت؟ و کدام خردمند آن را وزنی نهاده است و از عمر شمرده؟» (کلیله و دمنه، 185).

برچسبها: غلط ننویسیم, ابوالحسن نجفی, فرهنگ دشواری های زبان فارسی, ب